 |
Bugün ülkemizin en büyük özel sanayi şirketi olan Arçelik 1955'de, Türk
Demir Döküm Fabrikası 1954'de kuruldu. 1959'da Türk otomotiv
sanayinin ilk kuruluşu olan Otosan üretime başladı, 1962'de Aygaz
kuruldu. Bunları daha bir çok sanayi kuruluşu takip etti.
|
|
|
 |
Sanayi şirketlerinin sayısı giderek artınca, özel kuruluşların ancak
kurumsallaşma ile yaşayabileceğine inanan Vehbi Koç, bunları bir merkezden
yönlendirmek ve en iyi kaynak tahsisini yapabilmek için 1963 yılında
Türkiye'nin ilk holdingi olan Koç Holding'i kurdu..
|
|
|
|
Holding kurulduktan sonra da yeni şirketlerin kuruluşu birbirini takip etti.
1966 yılında ilk yerli Türk otomobili olan Anadol piyasaya
çıkarıldı. |
|
|
 |
Tarım sektöründe de yatırım yapmayı hedef alan Vehbi Koç, bu sektördeki
imkanları uzun süre araştırdı. Türkiye'nin tarım potansiyelini anlaşmalı
çiftlik modeli ile ihracata yönlendiren, sektörün de öncüsü olan TAT
Domates Salçası Fabrikası'nı 1967'de kurdu..
|
|
|
|
1968'de Türk Otomotiv sanayisinin en büyük adımı atıldı, FİAT ile ortaklaşa
Tofaş kuruldu. Tofaş 1971 yılında, ismini Sultan Murat'tan alan Murat marka
otomobillerin üretimine başladı. |
|
|
 |
İhracatın ülke ekonomisi için önemini çok önceden gören Vehbi Koç, 1970 yılında
Türkiye'nin ilk ihracatçı sermaye şirketi olan Ram'ı kurdu. |
|
|
 |
Vehbi Koç yapmak istediği işleri Holding vasıtası ile profesyonel yöneticilere
devrederken kendisi sosyal hizmetlere ve vakıf hizmetlerine ağırlık verdi:
Hayır işleri yapmayı toplumsal bir görev kabul eden Koç, sosyal alandaki
girişimlerini Vehbi Koç Öğrenci Yurdu (1946), Ankara
Üniversitesi Tıp Fakültesi Vehbi Koç Göz Bankası (1963), İstanbul
Üniversitesi Tıp Fakültesi Kardiyoloji Enstitüsü (1964), Türk
Eğitim Vakfı (1967), ODTÜ Vehbi Koç Öğrenci Yurdu
(1968) gibi kurumlarla uzun süre önceden başlatmıştı zaten. |
|
|
 |
1967 yılında bir yurtdışı seyahatten aldığı ilham ile çelenk bağışlarını eğitime
yönlendirmek üzere Türk Eğitim Vakfı'nın kuruluşuna öncülük
yaptı. |
|
|
 |
1969 yılında, eğitim, sağlık ve kültür alanlarında faaliyet göstermek üzere Vehbi
Koç Vakfı'nı kurdu. Bu vakıf bir çok kültür, sağlık ve eğitim
projesi gerçekleştirmeye devam etmektedir. |
|
|
|
1976'da Taksim'deki Atatürk Kitaplığı İstanbul Belediyesi'ne
armağan edildi. |
|
|
 |
1980'de Vehbi Koç'un Merhum eşi Sadberk Hanım'ın anısına Türkiye'nin
ilk ciddi özel müzesi olan Sadberk Hanım Müzesi açıldı. |
|
|
 |
1984 yılında kendini emekliye ayırıp sosyal faaliyetlere daha fazla ağırlık
verdi.
1987 yılında yabancı dilde eğitim yapan Vehbi Koç Vakfı Koç Özel Lisesi,
1993 yılında Vehbi Koç Vakfı Koç Üniversitesi eğitime başladı. |
|
|
 |
Türkiye'nin nüfus ve aile sağlığı sorununun önemini gören Vehbi Koç, 1985
yılında Türkiye Aile Sağlığı ve Planlaması Vakfı'nı kurdu ve
vefatına kadar başkanlığını yürüttü. |
|
|
 |
1987 yılında Milletlerarası Ticaret Odası Vehbi Koç'u Dünyada Yılın İş Adamı
ilan etti. Koç'a plaketi bizzat Yeni Delhi'de yapılan törende Hindistan
Başbakanı Rajiv Ghandi verdi. |
|
|
 |
1994'de Birleşmiş Milletler Teşkilatı, Türkiye Aile Sağlığı ve Planlaması
Vakfı'nı ve Başkanı’nı başarılı çalışmalarından dolayı ödüllendirdi. Dünya
Nüfus Planlaması Ödülü 14 Haziran 1994'de B.M Genel Sekreteri
Boutros Gali tarafından Vehbi Koç'a verildi.
|
|
|
 |
Bu kadar uğraşı sırasında, Vehbi Koç tecrübelerini gelecek nesillere aktarmak
amacı ile kitap yazmayı da ihmal etmedi. 1973 yılında "Hayat Hikayem"
ve 1987 yılında "Hatıralarım, Görüşlerim, Öğütlerim" isimli
iki kitabı yayınlandı. Her ikisi de İngilizce'ye çevrildi.
Şirketlerine yayınladığı bir "Hedefler ve İlkeler Belgesinde", kendi anayasasını
şöyle tarif etti: |
|
|
|
"Benim Anayasam şudur : Devletim ve ülkem var oldukça ben de varım.
Demokrasi varsa hepimiz varız. Memleketimizin ekonomisini kuvvetlendirmek için
elimizden gelen bütün gayreti göstermeliyiz. Ekonomimiz güçlendikçe demokrasi
daha iyi yerleşir, dünyadaki itibarımız artar."
|
|
|
|
Sanayi, ticaret ve uluslararası ortaklıklarla, vakıflarla, sosyal
hizmetlerle ve eğitim ile dolu dolu geçen bir 95 yıl yaşadı Vehbi Koç.
|
|
|
|
75 yılda 100'e yakın şirket, 2000 yılı kombine satışlarında
7.3 katrilyon TL ciro, 46.000 civarında doğrudan çalışan
insan, 1 milyar dolara yakın ihracat yapan bir kuruluş yarattı.
|
|
|
|
1996 yılında aramızdan ayrılan Sayın Vehbi Koç, özel sektör eliyle
sanayileşmede, kurumsallaşmada, profesyonel yönetimde, vakıflar kanalı ile
eğitim, sağlık ve sosyal hizmetlerde örnek alınacak bir iş adamı olarak tarihe
adını yazdırdı.
|